10. SınıfFelsefe
Önerme, Argüman ve Çıkarım — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Önermeyi diğer cümle türlerinden ayırarak tanımlar.
- Önermeyi kategorik, koşullu ve bileşik türleriyle örneklendirir.
- Argümanın öncül ve sonuç yapısını çıkarır.
- Çıkarım ile sonucu birbirinden ayırır.
- Tümdengelim ile tümevarımı örneklerle karşılaştırır.
Önemli noktalar
- Soru, emir ve duyuru cümleleri önerme değildir.
- Tanımsal önermeler deney gerektirmez, tanımdan doğar.
- Argümanda öncül ile sonuç arasındaki bağ ayrı ayrı denetlenir.
- Çünkü bağlacı çoğunlukla öncülü, öyleyse bağlacı sonucu getirir.
- Tümdengelim ile tümevarımın yönü birbirinin tersidir.
- Açıkta kalan varsayımlar, argümanın en zayıf halkasıdır.
Formüller ve kurallar
- Önerme: doğruluk değeri (doğru/yanlış) taşıyan yargı bildiren cümledir.
- Argüman = öncüller + çıkarım → sonuç (tez).
- Çıkarım: öncüllerden sonuca geçişin kendisi; sonuç ise vardılan yargıdır.
- Tümdengelim: genel kabulden özel sonuca iner.
- Tümevarım: özel gözlemlerden genel ilkeye çıkar.
- Koşullu önermede koşul öncesi antecedent, sonrası consequent olarak adlandırılır.
Sık yapılan hatalar
- Soru ve emir cümlelerini önerme sanmak: Doğruluk değeri taşımayan cümleler önerme değildir.
- Çıkarım ile sonucu aynı saymak: Çıkarım öncüllerden sonuca geçiş süreci, sonuç ise o sürecin vardığı yargıdır.
- Tümdengelim ile tümevarımı karıştırmak: Biri genelden özele iner, diğeri özelden genele çıkar.
- Koşul ile sonucu yer değiştirmek: Koşullu önermede yer değişimi önermenin anlamını tamamen değiştirir.
- Yaygın hata 5: Önerme, Argüman ve Çıkarım konusunda dikkat edilmesi gereken nokta 5.
Hızlı tekrar ipuçları
- Önce çünkü, öyleyse gibi bağlaçları işaretleyin; argüman iskeleti bu kelimelerde saklıdır.
- Sonucu yazıp öncüllerin gerçekten destekleyip desteklemediğini ayrı ayrı kontrol edin.
- Önerme sorularında cümleye doğru veya yanlış değeri verilebiliyorsa önermedir.
- Tümevarım sorularında gözlemin varlığına, tümdengelim sorularında genel kabulün açık olmasına bakın.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Önerme, Argüman ve Çıkarım konusunun çözümlü sorularını çöz.