10. SınıfFelsefe
Sezgicilik ve Şüphecilik — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Sezgiciliğin temel iddiasını açıklar.
- Bergson'un sezgi anlayışını yorumlar.
- Şüpheciliğin türlerini ve temel argümanlarını ayırt eder.
- Descartes'ın şüphe yöntemini açıklar.
- Şüpheciliğin bilgi açısından olumlu ve olumsuz yönlerini değerlendirir.
Önemli noktalar
- Sezgi: aracısız, bütünsel kavrayış
- Süre (durée): yaşanan, bölünmez zaman
- Epokhe: yargıyı askıya alma
- Metodik şüphe: bilgiyi arama yöntemi
- Şüphe, bilgiyi yok etmek için değil; daha sağlam bir temel kurmak için kullanılan bir araçtır.
Formüller ve kurallar
- Sezgi: aracısız, bütünsel kavrayış
- Süre (durée): yaşanan, bölünmez zaman
- Epokhe: yargıyı askıya alma
- Metodik şüphe: bilgiyi arama yöntemi
- Antik şüpheciliğin kurucusu Pyrrhon'dur; Descartes'ın şüphesi ise bilgiyi kurmak için kullanılan bir yöntem aracıdır.
Sık yapılan hatalar
- Sezgiciliği "duygusallık" sanmak: Sezgi, bütünsel kavrayışa dayalı bir bilgi yoludur.
- Bergson'da zamanı yalnız saat zamanı sanmak: Bergson ölçülen zaman ile yaşanan süreyi ayırır.
- Tüm şüphecileri "her şeyi inkâr ediyor" sanmak: Metodik şüpheci bilgiyi arar; dogmatik şüpheci imkânsız sayar.
- Şüpheyi bilgi düşmanı saymak: Ölçülü şüphe, bilgiyi güçlendiren bir öz eleştiridir.
- Yaygın hata 5: Sezgicilik ve Şüphecilik konusunda dikkat edilmesi gereken nokta 5.
Hızlı tekrar ipuçları
- Bergson'un "süre" kavramını yaşanan zaman olarak hatırla.
- Şüphe türlerini kodla: dogmatik (imkânsız), metodik (yöntem), bilimsel (sınama).
- Descartes'ın şüphesi bir amaç değil, temel arama aracıdır.
- Sağlıklı şüphe ölçülüdür; aşırı şüphe eylemi felç eder.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.