Dış Kuvvetler ve Yeryüzü Şekilleri

Coğrafya · 10. Sınıf · Doğal Sistemler: Dünya'nın Yapısı ve Oluşum Süreci

Yeryüzünü dıştan biçimlendiren güçlere dış kuvvetler denir. Bunlar atmosfer (hava olayları), hidrosfer (akarsu, deniz, buzul), biyosfer ve insandır. Dış kuvvetler iki temel işlem yapar: kayaçları parçalayarak aşındırmak ve parçaları bir yerden alıp başka yere taşıyarak biriktirmek. Aşınma biçimleri ise çürüme (hava olayları), aşındırma (tarama) ve aşım (aşırma) olarak üç başlıkta toplanır. Isı farkları, donma ve çözülme, kimyasal çözünme kayaçları yavaş yavaş parçalar; buna çürüme denir. Yeraltındaki suyun donup genleşmesi kayaçları çatlatır. Bu süreçler özellikle yüksek dağlarda ve çöl…

Dış Kuvvetler ve Yeryüzü Şekilleri Kazanımları

Dış kuvvetlerin yeryüzünü nasıl biçimlendirdiğini aşınma ve biriktirme bağlamında açıklar.
Akarsuların aşındırma ve biriktirme şekillerini örnekleriyle tanır.
Buzul, rüzgâr, deniz ve karst süreçlerinin oluşturduğu şekilleri karşılaştırır.
Aşınma biçimlerini (çürüme, aşındırma, aşım) birbirinden ayırır.
Beşeri faktörlerin yeryüzü şekilleri üzerindeki etkisini örneklerle değerlendirir.

Örnek Sorular ve Çözümleri

Örnek Soru 1 kolay

Yeryüzünü dıştan biçimlendiren güçlere ne ad verilir?

A) İç kuvvetler
B) Levha kuvvetleri
C) Dış kuvvetler
D) Yerçekimi

Doğru cevap: C) Dış kuvvetler

Hava, su, buzul, rüzgâr ve insan gibi yeryüzünden etki eden güçler dış kuvvetlerdir.

Örnek Soru 2 orta

Kireçtaşının suda çözünmesiyle oluşan yeraltı şekilleri hangileridir?

A) Mağara ve obruk
B) Buzul sirk ve moren
C) Alüvyon ovası
D) Kumul ve loess

Doğru cevap: A) Mağara ve obruk

Karstik oluşumlarda yağmur suyu kireçtaşı çözer; boşluklar mağara ve obruk olarak gelişir.

Örnek Soru 3 zor

Akarsu işlemlerinin doğru sıralaması hangisidir?

A) Biriktirme → aşınma → ötelenme
B) Ötelenme → aşınma → biriktirme
C) Aşınma → ötelenme → biriktirme
D) Aşınma → biriktirme → ötelenme

Doğru cevap: C) Aşınma → ötelenme → biriktirme

Akarsu önce aşındırır, parçacıkları taşır (öteler) ve taşıma gücü düştüğünde biriktirir.

Konu Anlatımının Tamamı

Dış Kuvvetler ve Yeryüzü Şekilleri konu anlatımını açÇözümlü örnekler, formüller, ipuçları ve tüm sorular · 10. Sınıf Coğrafya

Bu sayfa Dış Kuvvetler ve Yeryüzü Şekilleri konusu için hazırlanmış kısa bir özetdir. Tam içerik için ders sayfasını açabilir, DersTeders ana sayfasından diğer konulara geçebilirsin.