10. SınıfBiyoloji

Ekosistemler ve Ekosistemin Bileşenleri (Cansız ve Canlı Bileşenler, Popülasyon, Komünite, Ekosistem) — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Ekosistemi, canlı topluluğu ile cansız çevrenin etkileşimi sonucu oluşan işlevsel bütün olarak tanımlar.
Abiyotik bileşenleri (ışık, sıcaklık, su, hava, toprak, mineral tuzlar) tanır ve örnekler.
Biyotik bileşenleri üretici, tüketici ve ayrıştırıcı işlevlerine göre sınıflandırır.
Popülasyon, komünite, ekosistem ve biyom kavramlarını birbirinden ayırt eder.
Bir alandaki canlı topluluğunun organizasyon hiyerarşisini küçükten büyüğe sıralar.
Somut bir ekosistem örneğini (göl, orman, sulak alan) inceleyip bileşenlerini listeler.

Ekosistem, canlı topluluğu ile onun cansız çevresinin etkileşiminden doğan bütündür; ikisinden biri eksik olamaz.
Abiyotik bileşenler arasında ışık, sıcaklık, su, hava, toprak yapısı ve topraktaki mineral tuzlar sayılır.
Üreticiler hem fotosentez hem kemosentez yapabilir; ayrıştırıcılar ise bütün halkaların artık ürününü değerlendirir.
Popülasyon aynı türe, komünite ise aynı alandaki farklı popülasyonlara karşılık gelir.
Biyomlar iklim özelliklerine göre sınıflandırılan geniş yaşam bölgeleridir ve birden çok ekosistemi kapsarlar.
Ayrıştırıcılar olmadan madde döngüleri tamamlanamaz, toprakta besin elementleri birikir ve ekosistem yavaşlar.
Su, hem biyotik hem abiyotik yönüyle incelenir: yapı maddesi olarak canlılara, çözücü ve taşıyıcı olarak ortama hizmet eder.

Ekosistem = biyotik bileşenler (popülasyonlar) + abiyotik bileşenler (ışık, sıcaklık, su, hava, toprak) + etkileşimler.
Hiyerarşi sırası: birey → popülasyon → komünite → ekosistem → biyom → biyosfer.
Popülasyon yoğunluğu = birey sayısı / ölçüldüğü alanın büyüklüğü (dekar ya da m²).
Organizasyon düzeyi büyüdükçe kapsanan tür sayısı ve alan genişliği de artar.
Ayrıştırıcı halkası maddeyi geri kazandırdığı için ekosistemler kendini yenileyebilir.

Ekosistemi yalnızca canlı topluluk saymak: Cansız etkenler olmadan canlılar yaşayamaz; ışık, su, sıcaklık ve toprak ekosistemin ayrılmaz parçalarıdır.
Popülasyon ile komüniteyi karıştırmak: Popülasyon belirli bir alandaki aynı türe ait bireyleri, komünite ise aynı alandaki farklı popülasyonların bir arada oluşturduğu topluluğu anlatır.
Biyomu küçük bir birim sanmak: Biyom, benzer iklim koşullarının görüldüğü geniş yaşam bölgesidir ve çok sayıda ekosistemi kapsar; popülasyondan daha büyüktür.
Ayrıştırıcıları hesaba katmamak: Mantarlar ve bakteriler olmadan ölü kalıntılar birikir, besin elementleri toprakta tutulur ve madde döngüsü tamamlanamaz.
Ölü organik maddeleri abiyotik saymak: Toprak abiyotik bir etkendir; ancak içindeki yaprak çürüğü canlı kökenlidir ve ayrıştırıcıların faaliyetiyle oluşur.

Bir canlı gördüğünde önce besinini nasıl edinip edinmediğini sor; yanıt ona üretici, tüketici ya da ayrıştırıcı olup olmadığını söyler.
Kademe sorularında mantık zincirini kur: aynı tür bireyler, farklı türlerin bir araya gelişi, sonra bunların çevreleriyle bütünleşmesi.
Abiyotik ile biyotiği ayırmak için öğe ölçülebilir ve cansız mı sorusunu kullan; şüphede kalırsan canlılık durumuna bak.
Ayrıştırıcıları doğanın geri kazanım birimi olarak düşün; bu halka silinirse toprakta besin birikimi hızlanır.
Biyom ile iklim kuşaklarını ilişkilendir; biyom sorularında geniş bir alanı kapsayan canlı topluluklarını düşün.