10. SınıfBiyoloji

İnsanda Sindirim, Emilim ve Taşınma — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Sindirim kanalının bölümlerini ve her bölümün görevini sıralayarak açıklar.
Mide, karaciğer, safra kesesi ve pankreas salgılarının görevlerini karşılaştırır.
Villus ve mikrovillus yapılarının emilim yüzeyini nasıl artırdığını açıklar.
Yağ dışı besinlerin kılcal damarlara, yağların ise lenf kanalına geçiş nedenlerini izah eder.
Pepsin ve tripsin gibi enzimlerin optimum pH değerlerini örneklerle ilişkilendirir.

Mide bezleri asit, pepsinojen, renin ve mukus olmak üzere farklı salgılar yapar; her birinin görevi ayrıdır.
Pepsin optimum pH değeri yaklaşık 2 iken tripsin 8 civarındadır; bu fark enzimlerin uygun ortam gerektirdiğini gösterir.
Safra bir enzim değildir; yağ damlalarını küçük parçalara ayırarak lipazın çalışma yüzeyini artırır.
Villusun merkezinde lenf kılcalı bulunur, çevresinde kan kılcal damarları ve yüzeyde absorpsiyon hücreleri yer alır.
Şeker, amino asit ve mineral iyonlar kapı veniyle önce karaciğere uğrar; karaciğerden hepatik venle kalbe döner.
Uzun zincirli yağ asitleri bağırsak hücresinde trigliserit hâline getirilip şilomikron paketinde lenf kılcalına alınır.
Kalın bağırsakta villus bulunmaz; su ve elektrolit emilimi tamamlandığı için dışkı katı hâle gelir.
Duodenumda pankreas ve safra salgıları kana karışan kanla birlikte duodenuma boşaltılır.

Emilim oranı = emilen besin kütlesi / alınan besin kütlesi × 100
Emilmeyen miktar = alınan miktar × emilmeyen oran
Toplam emilim yüzeyi = villus sayısı × bir villusun yüzey alanı
Sindirim boyunca pH değişimi: ağızda 7, midede yaklaşık 2, ince bağırsakta 8
Bağırsakta geçirilen süre = bağırsak boyu / ortalama ilerleme hızı
Bir polipeptidin tüm peptit bağlarına suyun katılmasıyla oluşan molekül sayısı, bağ sayısı kadar artar

Safrayı yağ sindiren enzim sanmak: Safra bir enzim değildir; yalnızca yağ damlalarını küçük parçalara ayırarak lipazın çalışma yüzeyini artırır, yağın kendisini parçalamaz.
Yağların kapı veniyle taşındığını düşünmek: Uzun zincirli yağ asitleri bağırsak hücresinde şilomikron paketine dönüşür ve lenf kılcalından göğüs kanalına geçer.
Pepsin ve tripsinin aynı ortamda çalıştığını varsaymak: Pepsin optimum pH değeri yaklaşık 2 iken tripsin 8 civarında çalışır; iki enzim birbirinin ortamında görev yapamaz.
Kalın bağırsakta emilim olmadığını söylemek: Kalın bağırsakta villus bulunmasa da su ve elektrolit emiliminin büyük bölümü bu bölgede tamamlanır.
Renini her yaşta etkin bir enzim saymak: Renin çocuklarda süt proteininin sindiriminde görev yapar; yetişkin insanda etkin bir sindirim enzimi kabul edilmez.

Sindirim kanalını öğrenirken sıralamayı ve her bölümde nedenin değiştiğini birlikte düşünün.
Bir enzimin nerede çalıştığını sorarken yalnızca salgılandığı yeri değil, optimum pH değerini de göz önüne alın.
Emilim ile taşınmayı ayırın: emilim bağırsak duvarından kâna geçme, taşınma ise kanda ilerleme olayıdır.
Villus sorusu çözülürken önce villusun ortasında ne olduğuna, sonra çevresinde ne olduğuna bakın.
Yağların taşınma yolunu hatırlamak için önce bağırsak hücresindeki dönüşümü, ardından lenf yolunu düşünün.