10. SınıfBiyoloji
Işık Enerjisi Kullanılarak Besin Sentezi: Fotosentez — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Fotosentezin genel denklemini yorumlayarak giren ve çıkan maddeleri belirler.
- Işığa bağımlı ve ışığa bağımsız aşamaların yerini, girdilerini ve ürünlerini karşılaştırır.
- Klorofilin ışığı soğurma ve yansıtma özelliğinin bitki rengiyle ilişkisini açıklar.
- C3 ve C4 bitkilerin ilk karbonu bağlama biçimini karşılaştırarak sıcak iklim avantajını açıklar.
- Bitkide organların fotosentezdeki görevlerini ve besin depolama biçimini tanımlar.
Önemli noktalar
- Fotosentezin net ürünü glikoz, yan ürünü oksijendir; oksijenin tamamı sudan elde edilir.
- Işığa bağımlı aşama tilakoit zarında, ışığa bağımsız aşama stroma sıvısında gerçekleşir.
- Işığa bağımlı aşamada ATP ve NADPH üretilir, ışığa bağımsız aşamada bunlar harcanarak karbondioksit bağlanır.
- Klorofil kırmızı ve mavi dalga boylarını en iyi soğurur, yeşil dalga boylarını büyük ölçüde yansıtır.
- C3 bitkilerde ilk karbon üç, C4 bitkilerde dört karbonlu bileşikte sabitlenir; C4 bitkiler sıcak iklimde avantajlıdır.
- Bitkilerde üretilen karbonhidratlar çoğunlukla nişasta biçiminde depolanır.
Formüller ve kurallar
- 6CO2 + 6H2O →(ışık, klorofil) C6H12O6 + 6O2 (genel denklem)
- Net fotosentez hızı = Brüt fotosentez hızı − Solunum hızı
- O2 çıkışı (mol) = CO2 alınması (mol) (denklemde 6: 6 oranı)
- 1 mol glikoz için 6 mol CO2 ve 6 mol H2O gerekir
- Verim = (Depolanan enerji ÷ Gelen ışık enerjisi) × 100
- C4 bitkilerde ilk karbon = 4 C; C3 bitkilerde ilk karbon = 3 C
Sık yapılan hatalar
- Oksijeni karbondioksitten kaynaklandırmak: Açığa çıkan oksijen karbondioksitten değil, ışığa bağımlı aşamada suyun parçalanmasından gelir. Bu nedenle fotosentezde oksijenin kaynağı sudur.
- Işığa bağımsız aşamayı geceye bağlamak: Bu adlandırma yalnızca tepkimenin ışık kullanmadığını belirtir. Aşama ışık varken de yürür; gece ise ara ürünler tükendiği için yavaşlar.
- C4 bitkilerin klorofili fazladır sanmak: C3 ile C4 ayrımı klorofil miktarıyla değil, ilk karbonun kaç karbonlu bileşikte sabitlendiğiyle ilgilidir.
- Depolanan şekerin glikojen olduğunu düşünmek: Bitkilerde fotosentez ürünleri çoğunlukla nişasta olarak depolanır. Glikojen hayvanlarda ve mantarlarda bulunan bir depo polisakkarittir.
- Net fotosentezi brüt fotosentekle aynı saymak: Bitki gündüz solunum da yapar ve oksijen tüketir. Net hız, brüt hızdan solunum hızının çıkarılmasıyla bulunur.
Hızlı tekrar ipuçları
- Denklemde katsayıların eşitliğine dikkat et; karbondioksit, su ve oksijen için katsayı altıdır, glikoz için birdir.
- İki aşamayı karşılaştırırken tabloyu kullan: yer, girdi, ürün ve ışık kesilinceki durum başlıklarını sırayla sor.
- C4 sorularında önce bitkinin grubunu belirle, sonra sıcaklık ve karbondioksit derişimi koşuluna geç.
- Soru köşesine göre seç: deney yorumu sorusunda ışık, karbondioksit ve su koşullarını sırayla denetle.
- Açıklamada sayısal sonuç yazıyorsan sonucun doğru şıkta bulunduğunu ve yanlış şıklarda tekrarlanmadığını denetle.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Işık Enerjisi Kullanılarak Besin Sentezi: Fotosentez konusunun çözümlü sorularını çöz.