10. SınıfBiyoloji

Güneşten Besinlere Enerji Aktarımı — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Güneş enerjisinin üreticilerde organik kimyasal enerjiye dönüşerek tüketicilere ve ayrıştırıcılara aktarılışını açıklar.
Trofik basamak kavramını; üretici, birincil tüketici, ikincil tüketici ve ayrıştırıcı rollerini tanımlar.
Her basamakta yaklaşık %10 aktarım kuralını kullanarak bir besin zincirinin enerji bütçesini hesaplar.
Enerji aktarımının neden ise geri kazanılamadığını açıklayarak enerji akışı ile madde döngüsünü karşılaştırır.
Enerji piramidini okur, basamak genişliklerinin enerji miktarını ifade ettiğini gerekçesiyle belirtir.

Enerji akışı bir döngü değildir; bir basamakta ısı olarak kaybolan enerji diğer basamaklara hiçbir biçimde geri verilemez.
Her trofik düzeyde bir sonraki düzeye yalnızca yaklaşık onda biri aktarılır; bu değer bir kural yaklaşımıdır, kesin bir sabit değildir.
Aktarılmayan enerjinin büyük bölümü, canlının hücresel solunumu sırasında ısı olarak çevreye yayılır.
Kalıntı ve atıklar ayrıştırıcılar sayesinde son basamaktan yeniden üreticiye madde olarak geri döner; geri dönen şey enerji değildir.
Üreticiler hem organik madde hem de enerji bakımından bütün zincirin tek giriş kapısıdır.
Enerji piramidi her koşulda tabanı geniş, tepesi dar olan dik bir yapı çizilir; bu yüzden üst basamaklarda enerji miktarı daima azdır.

Aktarılan enerji = E1 × 0,10 (her basamakta bir sonrakiye geçen pay)
Toplam kayıp = E1 − Eson (başlangıç enerjisi eksi zirvedeki enerji)
Aktarım oranı yüzdesi = (Aktarılan enerji ÷ Önceki basamaktaki enerji) × 100
Basamak sayısı = Toplam basamak − 1 (üretici birinci basamak kabul edilirse)
Birim alandaki enerji = Canlı sayısı × Birey başına ortalama kütle × Enerji yoğunluğu
Zirvedeki enerji = Başlangıç enerjisi × 0,10(n−1) (n basamaklı zincir)

Enerjiyi döngüsel saymak: Enerji akışı çevrimsel değildir; bir basamakta ısı olarak kaybolan enerji diğer basamaklara geri dönmez, geri dönen şey yalnızca maddedir.
Aktarım yüzdesini toplam basamakla çarpmak: Dört basamaklı bir zincirde yüzde on oranını dört kez çarpmak yerine, enerjiyi basamak basamak kademeli azaltmak gerekir.
Yenilmeyen otları enerji kaybı sanmak: Otların bir bölümünün otçul tarafından yenilmemesi aktarım kaybı değildir; bu atıklar ayrıştırıcıların besin kaynağıdır.
Piramidi canlı sayısı sanmak: Enerji piramidi birim alandaki enerji miktarını gösterir; biyokütle piramidinden farklı olarak daima dik çizilir.
Madde döngüsü ile enerji akışını eşitlemek: Su, karbon ve azot defalarca kullanılabilirken enerji yalnızca bir kez kullanılabilir ve ısı olarak dağılır.

Enerji hesabında her adımda yalnızca bir basamağın aktarım oranını uygula; oranı bütün basamak sayısıyla çarpmak yanlış sonuç verir.
Soruda verilen enerjinin kJ, J, kkal ya da kWh biriminde olmasına dikkat et ve sonucu aynı birimde yaz.
Enerji piramidini çizerken basamak sırasını üreticiden en büyük tüketicilere doğru kur, ayrıştırıcıları sona ekle.
Yüzde hesaplarında ondalık ayırıcı olarak virgülü kullan, nokta ondalık ayırıcı değildir.
Bir tür birden çok basamakta yer alabilir; bu durumda aynı birey enerji bütçesinde birden çok kez sayılabilir.